ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ: ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

 

1.1 ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

 

9.1 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ - ΑΦΟΜΟΙΩΣΗ - ΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ
9.2 ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ
9.3 ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΙΝ ΣΤΟ ΜΕΤΑ - ΤΟ - ΜΟΝΤΕΡΝΟ
9.4 ΤΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΗΜΕΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΩΣ ΔΙΑΚΥΒΕΥΜΑ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΟΛΗ
9.5 WORKSHOP: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΛΕΙΑ Web 2.0

 

1.2 ΣΚΟΠΟΣ

 

Στο θεματικό πεδίο της Αρχιτεκτονικής το πρόγραμμα εκπαίδευσης προσβλέπει στη διεύρυνση και εμβάθυνση των γνώσεων των αποφοίτων Ανώτατης εκπαίδευσης σε βασικές πτυχές της αρχιτεκτονικής δραστηριότητας στον ελλαδικό χώρο από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.
Το πρόγραμμα στοχεύει στην ανάδειξη της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς ως αναπόσπαστου κομματιού της ιστορικής μνήμης, αλλά και στην κατανόηση ζητημάτων γύρω από την αρχιτεκτονική και το αρχιτεκτονημένο περιβάλλον στο παρόν.
Σκοπός του προγράμματος είναι η εξοικείωση των εκπαιδευομένων (προερχόμενων ενδεχομένως από ποικίλα επιστημονικά αντικείμενα) με τις παραπάνω προβληματικές∙ εξοικείωση η οποία απαντά στη διαπιστωμένη ανάγκη ολόπλευρης και, ταυτόχρονα, σε βάθος συγκρότησης των επιστημόνων στον σύγχρονο κόσμο.
Ειδικότερα, το πρόγραμμα επιδιώκει:

  • Να αναδείξει τη συσχέτιση ανάμεσα στις αρχιτεκτονικές μορφές και τις φιλοσοφικές και κοινωνικές αφετηρίες που, ανά περιόδους, τις διαμορφώνουν.
  • Να φωτίσει τις τυχόν αλληλεπιδράσεις της εγχώριας αρχιτεκτονικής δημιουργίας με εκείνη σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.
  • Να ενθαρρύνει τους εκπαιδευόμενους να προβαίνουν σε κριτικές αναγνώσεις απέναντι στα σύγχρονα αρχιτεκτονικά ιδεώδη και στους μηχανισμούς που τα επικαθορίζουν.
  • Να εξοικειώσει τους εκπαιδευόμενους με τις βασικές λειτουργίες των εργαλείων Web 2.0.

 

1.3 ΕΙΔΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

 

Οι εκπαιδευόμενοι που θα συμμετέχουν ενεργητικά στις διάφορες δραστηριότητες των μαθημάτων, μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος, είναι σε θέση:

  • Nα διακρίνουν βασικές αρχιτεκτονικές περιόδους, τόσο της αρχαίας όσο και της νεότερης Ιστορίας, εντοπίζοντας τα χαρακτηριστικά τους.
  • Nα συγκρίνουν και να παρουσιάζουν σύγχρονα αλλά ετερογενή αρχιτεκτονικά ρεύματα που εμφανίστηκαν στον ελλαδικό χώρο.
  • Nα εντοπίζουν οι ίδιοι αρχιτεκτονικά θέματα προς συζήτηση, βασισμένοι σε άρθρα από τον ημερήσιο τύπο, το διαδίκτυο, και να τα κατηγοριοποιούν εντός των ομάδων εργασίας τους.
  • Nα χρησιμοποιούν εργαλεία Web 2.0, για να οργανώνουν το εκπαιδευτικό υλικό και το υλικό των παρουσιάσεων / εργασιών τους, αλλά και για να διευκολύνονται στην επικοινωνία τους με τους υπόλοιπους συμμετέχοντες.

 

1.4 ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

 

Το εξειδικευμένο πρόγραμμα στην "Αρχιτεκτονική" περιλαμβάνει τις παρακάτω θεματικές ενότητες:

 

9.1 Δημιουργία - Αφομοίωση - Αλλοτρίωση
Ιστορικές αναγνώσεις των τάσεων της ελληνικής αρχιτεκτονικής παράδοσης στους κλασικούς, ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους

Στην ενότητα αυτή θα εξεταστούν βασικές αρχιτεκτονικές μορφές και μνημεία αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος εντός του χρονικού εύρους «κλασική αρχαιότητα – ρωμαϊκοί χρόνοι». Θα παρουσιαστούν τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά διάκρισης των αρχιτεκτονικών ρυθμών των κατασκευαστικών μερών και υλικών σε συνδυασμό με τις ιστορικές και οικονομικές εξελίξεις κάθε εποχής. Η μετάβαση από την κλασική δημοκρατία στους αλεξανδρινούς χρόνους, η επικράτηση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και μιας νέου τύπου "γεωγραφίας" θα είναι οι περίοδοι που θα εξεταστούν, μέσα από μία ιστορική επισκόπηση, σε συνάρτηση με την αρχιτεκτονική δημιουργία. Στόχος της ενότητας αυτής είναι η εξοικείωση των εκπαιδευομένων με τις βασικές έννοιες και τα μορφολογικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν μνημεία-σύμβολα της αρχιτεκτονικής δημιουργίας, αλλά και η κατανόηση της άμεσης επίδρασης των κοινωνικών συσχετισμών σε αυτήν. Η διαδικασία του μαθήματος θα επικεντρώνεται στην εισήγηση και στη μελέτη περιπτώσεων.

 

9.2 Πολιτισμική ταυτότητα και Αρχιτεκτονική
Πολιτισμός - θρησκεία - ιδεολογία

Η ενότητα αυτή αφορά τα βασικά μνημεία της Αρχιτεκτονικής κατά τη βυζαντινή περίοδο. Η επίδραση της θρησκείας, αλλά και των αυτοκρατορικών "επιταγών" στην αρχιτεκτονική της περιόδου, οι διαφορές με τη Δύση, η τοπικότητα μέσα στην Αυτοκρατορία, η πόλη και το χωριό στον Ελλαδικό χώρο θα είναι οι κύριοι άξονες των μαθημάτων. Στόχος της ενότητας αυτής είναι να αναδείξει τις αισθητικές αντιλήψεις της συγκεκριμένης περιόδου ως απόρροια κοινωνικών και ιδεολογικών δομών. Οι εκπαιδευόμενοι θα είναι σε θέση να αντιλαμβάνονται τα βασικά χαρακτηριστικά της εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής, εμβαθύνοντας όμως όχι στη ναοδομία, αλλά στα προτάγματα και τους κοινωνικούς συσχετισμούς που οδήγησαν στη μεγάλη της άνθηση. Η μαθησιακή διαδικασία θα είναι συναφής με εκείνη της θεματικής ενότητας 9.1 «Δημιουργία - Αφομοίωση – Αλλοτρίωση».

 

9.3 Από το πριν στο μετα - το - μοντέρνο
Η ελληνική αρχιτεκτονική και το δυτικό παράδειγμα (19ος – 20ός αιώνας) / Κριτικός τοπικισμός

Στην ενότητα αυτή θα εξεταστούν οι εκφάνσεις της αρχιτεκτονικής παραγωγής στη νεότερη Ιστορία της Ελλάδας σε συνάρτηση με τις αντίστοιχες σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο. Από τους παραδοσιακούς οικισμούς στην περιφέρεια μέχρι την ώσμωση με τα δυτικά πρότυπα στις πόλεις και την ανάπτυξη των αστικών κέντρων, οι αρχιτεκτονικές μεταβολές θα εξεταστούν στο πλαίσιο των αισθητικών και πολιτικών εξελίξεων που τις προκάλεσαν. Ο ευρωπαϊκός νεοκλασικισμός και οι ελληνικές μεταφράσεις του, ο εκλεκτικισμός και η συμβολή των Γερμανών αρχιτεκτόνων στα χρόνια του Όθωνα, η μετάβαση από την ArtDeco και την ArtNouveau στο μοντέρνο κίνημα του Μεσοπολέμου, η ελληνικότητα στο Μοντέρνο (Πικιώνης, Κωνσταντινίδης), μια κριτική ανάγνωση με βάση τον κριτικό τοπικισμό του Alexander Tzonis θα είναι μερικές από τις θεματικές στις οποίες οι συμμετέχοντες θα έχουν την δυνατότητα να εμβαθύνουν.

 

9.4 Το αρχιτεκτονημένο περιβάλλον ως διακύβευμα στην σύγχρονη πόλη
Σε αυτήν την ενότητα, οι συμμετέχοντες θα έχουν την δυνατότητα να εμβαθύνουν στα κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά φαινόμενα που καθόρισαν την μορφή της σύγχρονης ελληνικής πόλης. Οι θεματικές ενότητες που προηγήθηκαν αποτελούν, επί της ουσίας, το προπαρασκευαστικό υλικό για την ενότητα αυτή: η πόλη αποτελεί το πεδίο συνάντησης, σύνθεσης και αντίθεσης όλων των αρχιτεκτονικών ρευμάτων, αισθητικών θεωριών, ιστορικών γεγονότων που αποτυπώνονται τελικά ως κατοικίες, κτίρια πολλαπλών λειτουργιών, δημόσιοι χώροι κ.λπ. Οι ελληνικές πόλεις, με τα ειδικά χαρακτηριστικά της η καθεμία, προσφέρουν τη δική τους γεωγραφία ανάγνωσης των πολιτικών και δημογραφικών δεδομένων της χώρας. Εκβιομηχάνιση και αστικοποίηση, ανάπτυξη τριτογενούς τομέα, δημιουργία δικτύων κυκλοφορίας και επικοινωνιών θα μελετηθούν κυρίως μέσα από το παράδειγμα της Αθήνας. Κατά τη διάρκεια των μαθημάτων, οι συμμετέχοντες θα έχουν την δυνατότητα να αναπτύξουν τη γνώμη τους ως προς το αρχιτεκτονημένο περιβάλλον μέσα στο οποίο ζουν και τα αίτια που του προσέδωσαν αυτόν τον χαρακτήρα, να εκθέσουν τις απόψεις τους γύρω από πολεοδομικές επιλογές που έγιναν σε κεντρικό πολιτικό επίπεδο και αποτέλεσαν την ταυτότητα της ελληνικής ρυμοτομικής στρατηγικής.

 

9.5 Workshop: Εργαστήριο Αρχιτεκτονικής & Εργαλεία Web 2.0
Στόχος για τα workshops είναι να αποτελέσουν το συγκερασμό όλων των προβληματικών που συζητήθηκαν κατά τη διάρκεια των τεσσάρων προηγούμενων θεματικών ενοτήτων. Οι διδάσκοντες και οι συντονιστές του προγράμματος, σε συνεννόηση μεταξύ τους, αλλά και με τους εκπαιδευόμενους, επιλέγουν έναν αριθμό θεμάτων αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος. Στη βάση αυτών συγκροτούνται ομάδες εργασίας, και η καθεμία αναλαμβάνει τη δημιουργία μιας σύντομης παρουσίασης ενός εκ των δοθέντων θεμάτων. Οι εργασίες μπορεί να είναι ατομικές ή ομαδικές, πάντοτε σε συνεννόηση με τον διδάσκοντα. Ο εκπαιδευόμενος μπορεί, εναλλακτικά, να χρησιμοποιήσει και σε αυτήν την ενότητα τα εργαλεία Web 2.0 , προκειμένου να μπορέσει να οργανώσει τη διαδικτυακή του αναζήτηση ή τις παρουσιάσεις του, ή ακόμα και να διευκολυνθεί στην επικοινωνία του με την υπόλοιπη ομάδα.