ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ: ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

 

1.1 ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

 

4.1 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ
4.2 ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ
4.3 WORKSHOP: ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ & ΕΡΓΑΛΕΙΑ Web 2.0.

 

1.2 ΣΚΟΠΟΣ

 

Το πρόγραμμα στο Θεματικό Πεδίο «Θεωρία της Επιστήμης» διερευνά τα σημαντικότερα γεγονότα, πρόσωπα, ιδέες, θεωρίες κ.λπ. που διαμόρφωσαν την εξέλιξη των σύγχρονων επιστημών και της τεχνολογίας, καθώς και τις διάφορες ιστοριογραφικές τάσεις στην Ιστορία των Επιστημών και της Τεχνολογίας. Επίσης, διερευνά και τα φιλοσοφικά, θεωρητικά, αλλά και μεθοδολογικά ζητήματα που εγείρονται από τις σχέσεις της επιστήμης με τη γνώση, την τεχνολογία, την ηθική και γενικότερα με τον άνθρωπο, την κοινωνία και τον πολιτισμό.
Το πρόγραμμα επιδιώκει:

 

 

  • Να εξοικειώσει τους εκπαιδευόμενους με τις έννοιες, τις θεωρίες, τις μεθόδους και τις προσεγγίσεις της ιστορίας και φιλοσοφίας των επιστημών, ώστε να αποκτήσουν ιστορική και φιλοσοφική παιδεία με άξονες τις επιστήμες και την τεχνολογία, αλλά και να κατανοήσουν την επιστήμη όχι μόνο ως διανοητικό αλλά και ως κοινωνικό και πολιτισμικό φαινόμενο.
  • Να παρουσιάσει στους εκπαιδευόμενους βασικές μεθοδολογίες και πρακτικές των επιστημών (παρατήρηση, ταξινόμηση, διυποκειμενικός έλεγχος, αξιοποίηση πληροφοριών, διαχωρισμός εμπεριστατωμένων θέσεων από αυθαίρετες υποθέσεις, εξαγωγή συνεπών συμπερασμάτων, κ.λπ.).
  • Να προαγάγει την επιστημονική γνώση μέσα από την ανάδυση των ιδιαίτερών της χαρακτηριστικών (ορθολογικότητα, αντικειμενικότητα, προβλεψιμότητα κ.λπ.).
  • Να ενημερώσει τους εκπαιδευόμενους για τις εφαρμογές και το ρόλο των θετικών επιστημών είτε στις ανθρωπιστικές, κοινωνικές, βιο-ιατρικές, πολυτεχνικές επιστήμες είτε και ευρύτερα στη σύγχρονη κοινωνία και τον πολιτισμό.
  • Να δώσει τη δυνατότητα στους εκπαιδευόμενους να διερευνήσουν τα ζητήματα (όπως, για παράδειγμα, γνωσιολογικά, ηθικά, παιδαγωγικά, νομικά κ.λπ.) που προκύπτουν από τις σχέσεις της επιστήμης με τη φύση και τον άνθρωπο και να αναζητήσουν την ορθή και εποικοδομητική χρήση των επιστημών.
  • Να εξοικειώσει τους εκπαιδευόμενους με τις βασικές λειτουργίες των εργαλείων Web 2.0.

 

 

1.3 ΕΙΔΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

 

Οι εκπαιδευόμενοι που θα συμμετέχουν ενεργητικά στις διάφορες δραστηριότητες των μαθημάτων, μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος, είναι σε θέση:

 

 

  • Να ανακαλούν και να περιγράφουν σημαντικά γεγονότα, πρόσωπα, ανακαλύψεις, ή/και τις κοινωνικοπολιτισμικές συνθήκες, που διαμόρφωσαν την πορεία της σύγχρονης επιστήμης, όπως και γενικότερα του ανθρώπινου πνεύματος και του υλικού πολιτισμού.
  • Να οργανώνουν και να εκθέτουν την ιστορική τους γνώση και άποψη γύρω από την εξέλιξη και διαμόρφωση εννοιών, ιδεών, νόμων, πρακτικών κ.λπ. των επιστημών και της τεχνολογίας.
  • Να αναλύουν και να σχολιάζουν κριτικά κείμενα, άρθρα κ.λπ. από την ελληνική ή τη διεθνή βιβλιογραφία της σύγχρονης ιστορίας και φιλοσοφίας των επιστημών.
  • Να παρουσιάζουν στοιχειώδη προβλήματα και εξισώσεις, να ταξινομούν επιστημονικά επιτεύγματα και πεδία, να αναγνωρίζουν επιστημολογικές προσεγγίσεις, θέσεις και ρεύματα.
  • Να αξιολογούν, με τη σύνθεση ιστορικών και φιλοσοφικών επιχειρημάτων, βασικές αρχές, θεωρίες, μεθόδους και εφαρμογές των θετικών επιστημών και να είναι σε θέση να τις αναγνωρίσουν σε άλλες επιστήμες, ή στην τεχνολογία, ή ακόμα σε συγκεκριμένα ζητήματα της καθημερινότητας.
  • Να συσχετίζουν επιστημονικές έννοιες και ιδέες με επίκαιρα γνωσιολογικά, επιστημολογικά, τεχνολογικά, ηθικά, περιβαλλοντικά και οικονομικά ζητήματα.
  • Να χρησιμοποιούν εργαλεία Web 2.0 στις παρουσιάσεις ή στην επικοινωνία μεταξύ τους.

 

 

1.4 ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

 

Το εξειδικευμένο πρόγραμμα στη «Θεωρία της Επιστήμης» περιλαμβάνει τις παρακάτω θεματικές ενότητες:

 

4.1 Ιστορία και Ιστοριογραφία της Επιστήμης
Στην παρούσα θεματική ενότητα οι εκπαιδευόμενοι θα μελετήσουν τόσο συγκεκριμένα επεισόδια από την ιστορία των επιστημών (Επιστημονική Επανάσταση του 17ου αιώνα, Μεσαιωνική αλχημεία, Φυσική 20ου αιώνα κ.λπ.) όσο και τις μεθόδους ή πρακτικές προσέγγισης της σύγχρονης ιστοριογραφίας των επιστημών. Τα μαθήματα είναι έτσι σχεδιασμένα, ώστε οι εκπαιδευόμενοι να αποκτήσουν γνώσεις γύρω από τα σημαντικότερα πρόσωπα, ιδέες, θεωρίες και γεγονότα που διαμόρφωσαν την πορεία κυρίως των θετικών επιστημών ενώ, με την ολοκλήρωση των μαθημάτων, θα είναι σε θέση να ανακαλούν και να παρουσιάζουν τις γνώσεις αυτές. Επίσης, οι εκπαιδευόμενοι θα συζητήσουν για την ιστορική διαμόρφωση βασικών αρχών, εννοιών, μεθόδων ή και πρακτικών της επιστήμης και των γενικότερων επιδράσεών τους στην κοινωνία και στον πολιτισμό, αλλά και για τις κοινωνικές και πολιτισμικές συνθήκες που συνέβαλαν στη διαμόρφωση των επιστημών. Με τον τρόπο αυτόν, θα κατανοήσουν τόσο την ιστορικότητα του επιστημονικού φαινομένου (της ορθολογικότητας, της επιστημονικής αλήθειας κ.λπ.), όσο και την πολλαπλότητα των παραγόντων (διανοητικών, κοινωνικών, πολιτισμικών κ.λπ.) που το διέπουν. Ακόμη, οι εκπαιδευόμενοι θα εξετάσουν τις σύγχρονες τάσεις στην ιστοριογραφία της επιστήμης, τα είδη των ερωτημάτων που θέτουν οι ιστορικοί των επιστημών, καθώς και των τεκμηρίων ή του αρχειακού υλικού που χρησιμοποιούν για να απαντήσουν. Τέλος, θα έχουν την ευκαιρία να συμμετέχουν σε διάφορες δραστηριότητες (όπως η μελέτη και η ανάλυση κειμένων από πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές, η συγγραφή σύντομων κειμένων και η παρουσίασή τους, η εξαγωγή συμπερασμάτων κ.λπ.), ώστε να εξοικειωθούν με βασικές έννοιες, μεθόδους, προσεγγίσεις κ.λπ. των επιστημών και της ιστοριογραφίας τους.

 

4.2 Φιλοσοφία και Θεωρία της Επιστήμης
Η δεύτερη θεματική ενότητα έχει ως στόχο να εισαγάγει τους εκπαιδευόμενους σε θεμελιώδη και επίκαιρα ζητήματα και προβληματισμούς της φιλοσοφίας της επιστήμης (αγγλοσαξονική αναλυτική φιλοσοφία, ηπειρωτική φιλοσοφία κ.λπ.). Οι εκπαιδευόμενοι θα έρθουν σε επαφή με τις βασικές θεωρίες της γνώσης και της αλήθειας, καθώς επίσης και με τα μεθοδολογικά προβλήματα των επιστημών (επαγωγή, παραγωγή, υποθετικοπαραγωγή, επαληθευσιμότητα και διαψευσιμότητα). Με τον τρόπο αυτόν, θα εξοικειωθούν με βασικές έννοιες, θεωρίες και μεθόδους των επιστημών και της φιλοσοφίας τους, ενώ θα είναι σε θέση να ταυτοποιήσουν, να χρησιμοποιήσουν ή και να εφαρμόσουν τις παραπάνω έννοιες, θεωρίες και μεθόδους είτε στα δικά τους γνωστικά πεδία είτε στην καθημερινή ζωή. Επιπλέον, οι εκπαιδευόμενοι θα έχουν την ευκαιρία να διερευνήσουν τους δεσμούς της επιστήμης με την τεχνολογία, την ηθική και την ψευδοεπιστήμη, μέσα από την κριτική και μεθοδολογική ανάλυση του περιεχομένου κυρίως των θετικών αλλά και κοινωνικών επιστημών. Τέλος, το πρόγραμμα είναι σχεδιασμένο ώστε να προετοιμάσει μέσα από τις διάφορες δραστηριότητες τους συμμετέχοντες για το workshop (όπως μέσα από την κριτική και μεθοδολογική ανάλυση κειμένων, άρθρων, θέσεων κ.λπ., τη συγγραφή σύντομων κειμένων, την παρουσίαση θέσεων με επιχειρήματα που αντλούν οι εκπαιδευόμενοι από τη βιβλιογραφία κ.λπ.).

 

4.3 Workshop: Σύγχρονα ζητήματα της επιστημονικής έρευνας και των εφαρμογών της στον κόσμο και στον άνθρωπο & Εργαλεία Web 2.0
Το workshop αποτελεί το τελευταίο μέρος του προγράμματος και είναι συναφές με τα μαθήματα που προηγούνται, καθώς προσεγγίζει κάποιο συγκεκριμένο ζήτημα που παρουσιάστηκε στις δύο πρώτες θεματικές ενότητες. Στόχος του workshop είναι οι εκπαιδευόμενοι να ενημερωθούν για ζητήματα που αφορούν τις σχέσεις των θετικών επιστημών με άλλους κλάδους γνώσεις (ανθρωπιστικές-κοινωνικές επιστήμες, φιλοσοφία κ.λπ.), ή τις σχέσεις που διατηρούν με την κοινωνία και τον πολιτισμό. Ενδεικτικά ορισμένα από τα θέματα του workshop είναι «Η δημόσια εικόνα των επιστημών», «Εφαρμογές των θετικών επιστημών στις κοινωνικές-ανθρωπιστικές επιστήμες» κ.λπ. Βασική επιδίωξη του workshop είναι οι εκπαιδευόμενοι να γνωρίσουν και κυρίως να εξασκηθούν, μέσα από συγκεκριμένες δραστηριότητες, στα ζητήματα που εξετάζονται.
Κατά τη διάρκεια των workshops θα πραγματοποιηθούν και τα μαθήματα «Εργαλεία Web 2.0». Σε αυτά, οι συμμετέχοντες εξοικειώνονται με ποικίλα εργαλεία που διατίθενται ελεύθερα στο διαδίκτυο τα οποία στη συνεχεία θα χρησιμοποιήσουν είτε για τη διαδικασία εκπόνησης και παρουσίασης των εργασιών τους ή και για την επικοινωνία της τάξης.